Lệnh Ortho trong CAD khóa con trỏ vào hai trục vuông góc với nhau. Bật nó lên, mọi nét bạn kéo bằng chuột chỉ có thể nằm ngang hoặc thẳng đứng. Phím tắt là F8.
Tóm tắt. Bấm F8 hoặc Ctrl+L để bật tắt. Trạng thái nằm ở biến ORTHOMODE: 0 là tắt, 1 là bật. Ortho khóa theo trục của con trỏ chứ không theo cạnh màn hình. Toạ độ gõ tay và điểm bắt đối tượng đều thắng được nó. Bật Ortho thì Polar Tracking tự tắt, và ngược lại.
Bốn cách bật tắt lệnh Ortho trong CAD
Bốn cách dưới đây cùng đổi một thứ duy nhất: biến hệ thống ORTHOMODE. Không cách nào mạnh hơn cách nào.
Phím F8
Đây là cách nhanh nhất và là cách hầu như ai cũng dùng. Bấm một lần là bật, bấm lần nữa là tắt. Điểm hay của F8 là nó dùng được ngay giữa một lệnh đang chạy. Đang vẽ dở một đa tuyến mà cần một đoạn xiên, bạn bấm F8, vẽ đoạn xiên đó, rồi bấm F8 lại để vẽ tiếp. Lệnh không bị ngắt.
Ctrl+L
Phím này làm đúng cùng một việc với F8. Trên AutoCAD 2026 nó vẫn còn, vẫn đảo ORTHOMODE giữa 0 và 1. Bạn giữ cả hai phím cũng được, nhưng chỉ cần nhớ một.
Nút trên thanh trạng thái
Nút nằm ở góc dưới bên phải, hình một góc vuông. Đang tắt thì nó chìm vào nền; đang bật thì nền nút sáng xanh. Đây là chỗ để liếc mắt kiểm trạng thái khi nét vẽ ra không như ý.
Hình 1. Cùng một góc thanh trạng thái trên AutoCAD 2026. Khung đỏ là nút Ortho: hàng trên ORTHOMODE bằng 0, hàng dưới bằng 1.
Gõ ORTHO vào dòng lệnh
Gõ ORTHO rồi Enter, AutoCAD 2026 hỏi lại bằng dòng nhắc Enter mode [ON/OFF] . Phần trong ngoặc nhọn là giá trị hiện tại, bấm Enter là giữ nguyên nó. Gõ một từ không thuộc hai lựa chọn đó, máy trả lời Invalid option keyword. rồi hỏi lại chứ không hủy lệnh.
Cách này chủ yếu dùng khi viết script hoặc LISP, vì lúc đó bạn cần đặt hẳn ON hoặc OFF thay vì đảo qua lại. Còn khi vẽ tay thì gõ năm chữ cái luôn chậm hơn bấm một phím. Cũng xin lưu ý: trong tệp acad.pgp của AutoCAD 2026 không có bí danh nào trỏ về ORTHO, nên bạn phải gõ trọn từ. Muốn biết những lệnh nào có gõ tắt, xem danh sách lệnh tắt cơ bản trong AutoCAD.
Ortho khóa theo trục của con trỏ, không theo cạnh màn hình
Đây là chỗ hay làm người mới bối rối. Ortho không biết ngang và dọc của màn hình. Nó chỉ biết hai trục của sợi tóc con trỏ. Bình thường hai trục đó trùng với ngang và dọc nên không ai để ý.
Xoay trục bằng SNAPANG
Biến SNAPANG xoay sợi tóc đi một góc. Đặt nó bằng 30 độ, con trỏ nghiêng 30 độ, và Ortho khóa vào 30, 120, 210, 300 độ thay vì 0 và 90. Đó chính là cách vẽ nhanh một dãy nhà nằm chéo so với trục bản vẽ. Xoay hệ toạ độ người dùng cũng cho kết quả tương tự, xem thêm lệnh UCSMAN quản lý hệ toạ độ người dùng.
Trong chế độ trục đo
Bật chế độ trục đo, sợi tóc đổi sang hai trục nghiêng của mặt đang vẽ. Ortho đi theo đúng hai trục ấy. Nhờ vậy bạn vẽ hình khối ba chiều mà các cạnh vẫn thẳng tăm tắp, không phải gõ góc cho từng nét.
Hình 2. Cùng một bản vẽ trên AutoCAD 2026. Ortho luôn bám theo hai trục của sợi tóc, nên đổi SNAPANG hay bật trục đo là đổi luôn hướng nó khóa.
Ba thứ thắng được Ortho
Ortho chỉ chi phối điểm bạn rê chuột rồi bấm. Mọi cách nhập điểm khác đều đi thẳng qua nó.
Hình 3. Ba kiểu nhập điểm khi Ortho đang bật. Hai hàng đầu đi thẳng qua Ortho.
Toạ độ gõ tay
Ortho đang bật, bạn gõ 100,50 cho điểm thứ hai của một đoạn thẳng, điểm đó rơi đúng vào 100,50. Nét vẽ ra nằm xiên, không hề bị bẻ về phương ngang. Điều này đúng với cả toạ độ tuyệt đối lẫn toạ độ tương đối. Xem thêm các cách nhập toạ độ XY trong AutoCAD nếu bạn hay vẽ theo số liệu.
Điểm bắt đối tượng
Khi con trỏ bắt được một điểm cụ thể — điểm cuối, trung điểm, giao điểm — thì điểm đó thắng. Nét sẽ chạy tới đó dù xiên. Đây là hành vi đúng và rất tiện: bạn giữ Ortho bật suốt buổi mà vẫn nối được vào góc tường. Nếu chưa quen các kiểu bắt điểm, đọc chế độ bắt điểm OSNAP trong AutoCAD.
Nhập khoảng cách trực tiếp
Đây mới là lý do thật sự khiến dân vẽ chuyên bật Ortho cả ngày. Cách làm: gọi lệnh Line để vẽ đoạn thẳng, bấm điểm đầu, đẩy chuột về hướng muốn đi rồi gõ thẳng con số chiều dài và Enter. Chuột chỉ việc chỉ hướng, Ortho lo phần thẳng hàng, còn bàn phím lo con số.
Bạn không phải gõ dấu phẩy, không phải gõ dấu nhỏ hơn, không phải tính toạ độ. Một bức tường dài 3600 chỉ còn là đẩy chuột sang phải, gõ 3600, Enter. Đó là thao tác nhanh nhất để dựng mặt bằng.
Hình 4. Đang kéo đoạn thẳng với Ortho bật. Ô gợi ý ghi rõ chữ Ortho kèm góc 0 độ, và ô số đang chờ bạn gõ chiều dài.
Ortho còn dùng khi sửa hình, không riêng lúc vẽ
Rất nhiều người chỉ bật Ortho lúc vẽ đoạn thẳng rồi quên mất nó. Thực ra Ortho ràng buộc mọi thao tác có chọn điểm bằng chuột.
Dời một cánh cửa sang ngang mà không được lệch lên xuống: bật Ortho rồi gọi lệnh Move để di chuyển đối tượng, kéo ngang là xong. Kéo dài một bức tường thêm 800 mà giữ nguyên phương: bật Ortho rồi dùng lệnh Stretch. Sao chép một hàng cột thẳng hàng cũng vậy.
Thói quen tốt là coi Ortho như một công tắc bật suốt, chỉ tắt trong vài giây khi thật sự cần một nét xiên.
Bật Ortho thì Polar Tracking tắt
Hai chế độ này không sống chung được, vì cả hai cùng giành quyền điều khiển hướng con trỏ. Bật Ortho lên thì Polar Tracking tắt ngay; bật lại Polar Tracking thì ORTHOMODE trở về 0. AutoCAD không báo gì cả, nên nhiều người tưởng máy tự tắt Ortho.
Nếu bạn hay vẽ những góc 30 hay 45 độ, Polar Tracking hợp hơn Ortho, vì nó cho bạn đặt sẵn các góc cần bám. Còn nếu chỉ vẽ mặt bằng vuông vức thì Ortho gọn hơn. Bạn chọn một, không chọn cả hai. Khi cần làm việc với góc và khoảng cách, xem thêm hệ toạ độ cực trong AutoCAD.
Mỗi bản vẽ nhớ trạng thái Ortho riêng
ORTHOMODE lưu theo từng bản vẽ chứ không phải một thiết lập chung của phần mềm. Mở ba bản vẽ cạnh nhau, bật Ortho ở bản đang làm, hai bản còn lại vẫn giữ nguyên trạng thái cũ của chúng.
Điều này giải thích một chuyện hay gặp: bạn bật Ortho, chuyển sang thẻ bản vẽ khác, và thấy nó tắt. Không phải máy lỗi. Bản vẽ đó vốn đã tắt sẵn, và trạng thái này còn được ghi vào tệp khi bạn lưu. Một tệp người khác gửi tới có thể mở ra đã bật sẵn Ortho.
Mấy chỗ hay hiểu nhầm về lệnh Ortho trong CAD
Phím mũi tên không vẽ được đoạn thẳng. Có tài liệu bảo rằng bật Ortho rồi bấm mũi tên là vẽ được theo bốn hướng. Không phải vậy. Bốn phím mũi tên không hề đưa điểm vào bản vẽ. Muốn vẽ thì phải bấm chuột hoặc nhập số từ bàn phím.
Ortho không phải ràng buộc hình học. Nó chỉ tác động đúng lúc bạn đang chọn điểm. Vẽ xong là hết hiệu lực. Đoạn thẳng đã vẽ ra không bị khóa nằm ngang, và bạn vẫn kéo điểm nút của nó đi bất kỳ đâu.
Bật Ortho không nắn thẳng được nét cũ. Một đoạn lỡ vẽ xiên nửa độ vẫn xiên nguyên sau khi bạn bấm F8. Muốn sửa thì phải kéo lại điểm nút, hoặc vẽ lại.
Ortho không có tuỳ chọn thêm góc. Nó chỉ có hai trạng thái bật và tắt. Muốn bám nhiều góc hơn thì phải chuyển sang Polar Tracking.
Nắm được bấy nhiêu là bạn dùng lệnh Ortho trong CAD đúng như dân trong nghề: bật sẵn bằng F8, kết hợp với nhập khoảng cách trực tiếp để dựng hình, và tắt đi đúng lúc cần một nét xiên.
