Lisp hatch bê tông cốt thép là một tệp nhỏ 2,1 KB, viết từ tháng 3 năm 2020 và tới nay vẫn chạy. Nó thêm đúng một lệnh vào AutoCAD, gõ là tô được mặt cắt bê tông, gạch hay kính chỉ bằng vài cú bấm, tô liên tục nhiều vùng một lượt. Bài này giữ nguyên tệp tải về của trang, mở gói ra đọc thẳng mã nguồn để nói đúng tên lệnh và những gì nó làm, rồi chỉ chỗ hay hỏng nhất khi tô mẫu.
Tóm tắt. Lisp hatch bê tông cốt thép là tệp nén RAR, mật khẩu giải nén autocad123. Bên trong là một tệp LispHatch.lsp, chỉ định nghĩa một lệnh tên HB. Gõ HB, chọn kiểu bê tông (B), gạch (G) hay kính (K), rồi chọn cách bắt điểm (P) hay quét đối tượng (S). Lisp tự đặt sẵn mẫu tô, tỉ lệ, góc và lớp cho từng kiểu, nên bạn không phải khai lại mỗi lần như lệnh HATCH thường. Điểm cần lưu: tỉ lệ mẫu tô trong lisp là số cố định, nếu không khớp bản vẽ thì mẫu tô ra quá dày hoặc thưa đến mức vô hình, phải chỉnh lại bằng HPSCALE.
Tải tệp và mở gói ra sao
Tệp nằm trên Google Drive, mật khẩu giải nén là autocad123, tất cả viết thường. Trong gói có kèm một ảnh chỉ đường sang trang khác để lấy mật khẩu, bạn không cần đi vòng như vậy nữa. Giải nén xong bạn được đúng một tệp LispHatch.lsp.
Lisp hatch bê tông, gạch, kính (lệnh HB)
Tệp lisp tô mặt cắt vật liệu cho bản vẽ kết cấu, chạy trên AutoCAD đời mới.
- Định dạng AutoLISP (.lsp)
- Dung lượng 2,1 KB khi giải nén
- Đóng gói RAR, một tệp lisp
Mật khẩu giải nén: autocad123
Tên tệp không dấu, không khoảng trắng nên dùng được ngay. Nên để nó trong một thư mục cố định trên ổ C, ví dụ C:\lisp, đừng để trong Downloads. Cả những tệp lấy từ bộ lisp cad tổng hợp cũng nên để chung chỗ đó. Lý do nằm ở phần nạp lisp bên dưới: thư mục đó còn phải khai vào danh sách tin cậy thì lisp mới chạy trơn.
Giải nén xong nên mở tệp bằng Notepad soát qua một lượt. Tệp thật chỉ nặng khoảng 2 KB và mở đầu bằng dòng khai lệnh defun c:HB. Nếu mở ra thấy ký tự nhị phân hoặc thấy tệp nặng bất thường thì đó không phải tệp lisp, hãy tải lại chứ đừng nạp vào AutoCAD.
Lisp hatch bê tông cốt thép khác lệnh HATCH ở đâu
AutoCAD vốn đã có lệnh HATCH để tô mẫu. Vậy lisp thêm được gì? Nó gộp bốn việc bạn phải làm tay mỗi lần vào một lệnh: chọn tên mẫu tô, đặt tỉ lệ, đặt góc, và đưa vào đúng lớp. Với mặt cắt bê tông, nó còn tô chồng hai mẫu một lúc, việc mà làm tay khá mất công.
Đọc mã nguồn thì thấy rõ từng kiểu đặt sẵn những gì. Bảng dưới lấy đúng theo tệp, không theo trí nhớ.
| Chọn | Mẫu tô | Tỉ lệ | Góc | Lớp |
|---|---|---|---|---|
| B (bê tông) | AR-CONC chồng thêm ANSI32 | 20 và 200 | 0 | I-Wall-hatch, màu 8 |
| G (gạch) | ANSI31 | 400 | 0 | I-Wall-hatch, màu 8 |
| K (kính) | AR-RROOF | 500 | 45 | I-Fur-hatch, màu 9 |
Mẫu AR-CONC là các chấm và viên sỏi rải ngẫu nhiên, đúng kiểu bê tông đá dăm. Kiểu bê tông (B) tô AR-CONC trước, rồi phủ thêm ANSI32 là hai đường chéo mảnh song song. Hai lớp đè nhau cho ra mặt cắt bê tông quen thuộc trong bản vẽ kết cấu Việt Nam. Mẫu ANSI31 một đường chéo 45 độ là mẫu tô gạch, đá kinh điển, ở đây gán cho kiểu gạch (G). Kiểu kính (K) dùng AR-RROOF nghiêng 45 độ.
Một điểm gọn nữa: lisp tự tạo hai lớp nếu bản vẽ chưa có, là I-Wall-hatch màu 8 và I-Fur-hatch màu 9, rồi đẩy mẫu tô vào đó. Nhờ vậy mẫu tô nằm riêng một lớp màu xám, không lẫn với nét chính và in ra nhạt. Nếu về sau muốn bỏ hẳn hai lớp này thì dùng lisp xoá layer. Đây là thói quen tốt mà nếu tô bằng HATCH tay thì phải tự nhớ đặt lớp mỗi lần.
Lệnh HB dùng thế nào
Gọi lệnh và chọn kiểu B, G, K
Sau khi nạp lisp, gõ HB rồi Enter. Dòng lệnh hỏi kiểu hatch, ba lựa chọn là B, G, K. Gõ chữ cái tương ứng rồi bấm phím cách. Đây là bước quyết định mẫu tô nào được dùng.
Hình 1. Gõ HB, dòng lệnh hỏi chọn kiểu tô B, G hay K. Ảnh chụp thao tác thật của lisp.
Bắt điểm hay quét chọn đối tượng
Chọn kiểu xong, lisp hỏi tiếp cách khoanh vùng, hai lựa chọn P và S. Với P, bạn bấm một điểm nằm trong vùng cần tô, giống cách bấm giữa một ô kín. Với S, bạn quét chọn các đối tượng làm biên. Chọn xong một vùng, lisp lại chờ vùng tiếp theo, nên tô liên tục nhiều mặt cắt giống nhau rất nhanh. Bấm Enter để thoát.
Hình 2. Chọn cách khoanh vùng: bấm điểm bên trong (P) hay quét chọn đối tượng làm biên (S).
Kết quả ba kiểu tô lần lượt là bê tông, gạch, kính như hình dưới.
Hình 3. Ba kết quả tô: bê tông (chấm sỏi phủ đường chéo), gạch (đường chéo đơn) và kính.
Tỉ lệ mẫu tô: chỗ khiến người mới bỏ cuộc
Vì sao mẫu tô đặc kịt hoặc biến mất
Đây là điểm chết số một khi tô mẫu, và lisp không cứu được vì tỉ lệ trong nó là số cố định. Tỉ lệ mẫu tô phải hợp với tỉ lệ bản vẽ. Nếu tỉ lệ quá nhỏ so với kích thước vùng tô, các đường mẫu chen sát nhau thành một mảng đen kịt, AutoCAD báo Hatch spacing too dense hoặc mất cả phút mới vẽ xong. Ngược lại, tỉ lệ quá lớn thì các đường cách nhau xa đến mức nhìn như vùng trống, tưởng là chưa tô.
Lisp đặt sẵn tỉ lệ 20 và 200 cho bê tông, 400 cho gạch, 500 cho kính. Những số này hợp với bản vẽ vẽ theo milimet ở tỉ lệ nhất định. Bản vẽ của bạn theo đơn vị khác hay tỉ lệ in khác thì các số đó sẽ lệch, và mẫu tô ra sai ngay.
Hình 4. Ba kiểu hỏng thường gặp khi tô mẫu và cách chữa từng kiểu.
Chỉnh lại tỉ lệ sau khi HB đã tô
Lỡ tô ra quá dày hay quá thưa thì không cần xoá đi tô lại. Chọn mẫu tô, bấm Ctrl+1 mở bảng Properties, sửa ô Scale cho tới khi vừa mắt. Sửa bằng lệnh HATCHEDIT cũng ra kết quả như vậy. Muốn các lần tô sau đúng luôn thì đặt trước biến HPSCALE bằng giá trị mong muốn, rồi mới chạy HB. Cách chắc ăn là tô thử một mặt cắt, chỉnh tỉ lệ cho đẹp, ghi lại con số đó, rồi dùng cho cả bản vẽ.
Biên không kín, hatch báo lỗi
Nguyên nhân phổ biến thứ hai làm hatch thất bại là biên không khép kín. Khi bấm một điểm bên trong mà vùng có khe hở, AutoCAD không tìm ra đường bao và báo Valid hatch boundary not found. Khe hở đó nhiều khi nhỏ đến mức mắt không thấy, thường do hai nét chỉ gần chạm chứ chưa nối.
Có ba cách xử. Một là đặt biến HPGAPTOL lớn hơn khe hở, ví dụ vài đơn vị, để lệnh tô tự bắc qua các khe nhỏ. Hai là dùng lệnh BOUNDARY tạo một đường polyline kín ôm lấy vùng, rồi tô vào đường đó. Ba là dùng cách quét chọn đối tượng, tức chọn S trong lệnh HB, thay cho cách bấm điểm. Tác giả lisp có để sẵn một dòng đặt HPGAPTOL trong mã nhưng khoá lại, chứng tỏ chính họ cũng gặp cảnh biên hở.
Hai thói quen giữ bản vẽ sạch
Mẫu tô associative: sửa biên là mẫu tô đi theo
Mẫu tô của AutoCAD mặc định là associative, tức nó gắn với đường biên. Kéo dài hay thu nhỏ biên thì mẫu tô tự co giãn theo, không phải tô lại. Với mặt cắt kết cấu hay bị chỉnh kích thước, đây là tính năng đáng giữ. Lisp này tô ra mẫu associative nên bạn được hưởng sẵn.
HATCHTOBACK: đẩy mẫu tô xuống dưới
Tô xong cả loạt mảng thì cộng diện tích bằng lisp tính tổng diện tích hatch, khỏi chọn tay từng mảng. Sau khi tô nhiều mảng, mẫu tô có thể che mất nét và chữ nằm bên dưới. Gõ lệnh HATCHTOBACK một lần, AutoCAD đẩy toàn bộ mẫu tô ra sau cùng trong thứ tự vẽ. Nét, kích thước và ghi chú lại hiện lên trên. Nên chạy lệnh này trước khi in.
Nạp lisp trên AutoCAD 2026 và hộp thoại chặn
Nạp lisp thì gõ APPLOAD, tìm tới tệp lsp, bấm Load; các bước bấm có ảnh trong bài cách load lisp trong CAD. Nhưng đây là chỗ nhiều người tưởng lisp hỏng. AutoCAD đời mới không cho tệp lsp, fas hay vlx chưa ký chạy tự do. Nếu tệp nằm ngoài danh sách thư mục tin cậy, AutoCAD dừng lại và bật hộp thoại Security - Unsigned Executable File.
Hình 5. Hộp thoại chặn tệp lisp chưa ký. Ba nút ở đáy quyết định lisp có chạy hay không.
Ba nút có nghĩa khác nhau. Load Once cho chạy đúng lần này, lần sau hỏi lại. Do Not Load là không nạp, và đây chính là nút nhiều người bấm nhầm rồi kết luận lisp không chạy. Always Load thì AutoCAD nhớ và thôi hỏi. Cách gọn hơn là khai hẳn thư mục chứa lisp vào danh sách tin cậy: vào OPTIONS, thẻ Files, mục Trusted Locations, thêm thư mục của bạn. Danh sách này chính là biến TRUSTEDPATHS. Chỉ khai thư mục do bạn kiểm soát, đừng khai Downloads hay cả ổ đĩa.
Nếu muốn tự thêm mẫu tô bê tông hay vân gỗ của riêng mình vào AutoCAD, video dưới đây hướng dẫn cách tạo mẫu hatch mới. Còn muốn lấy sẵn thì có thư viện hatch cho AutoCAD.
Câu hỏi thường gặp
Gõ HB mà AutoCAD báo Unknown command thì sao?
Lisp chưa nạp. Soát theo thứ tự: đã chạy APPLOAD chưa, hộp thoại Security có hiện ra và bạn có lỡ bấm Do Not Load không, và bạn có vừa đóng mở lại AutoCAD không. Nạp bằng APPLOAD chỉ sống trong một phiên. Muốn giữ mãi thì thêm tệp vào Startup Suite trong hộp thoại APPLOAD.
Mẫu tô bê tông ra đen kịt, báo Hatch spacing too dense?
Tỉ lệ mẫu tô đang quá nhỏ so với bản vẽ. Chọn mẫu tô, mở Properties bằng Ctrl+1, tăng ô Scale lên. Hoặc đặt HPSCALE lớn hơn rồi tô lại. Cứ nhân đôi giá trị tới khi mẫu hiện rõ mà không đặc.
Lisp này chạy trên AutoCAD LT không?
AutoCAD LT từ bản 2024 đã chạy được AutoLISP, và tệp này chỉ dùng các lệnh cơ bản như hatch, layer, change nên nhiều khả năng chạy được. Với các bản LT cũ hơn thì không. Trên LT, cách gọn vẫn là dùng thẳng lệnh HATCH, chọn mẫu và đặt tỉ lệ tay.
Có phải chỉnh tỉ lệ ngay trong lúc chạy HB không?
Không, lisp không hỏi tỉ lệ. Nó dùng luôn số cố định đã cài. Bạn chỉ chỉnh tỉ lệ sau khi tô xong, qua Properties, hoặc đặt trước HPSCALE trước khi gọi lệnh.
