Lệnh Center Mark trong AutoCAD dùng để đánh dấu tâm của lỗ khoan, trục tròn hay cung tròn. Trong bản vẽ cơ khí đây là thứ bắt buộc: mọi lỗ và mọi mặt tròn xoay đều phải có dấu tâm hoặc đường tâm. Bài này tách rõ hai thế hệ công cụ đánh dấu tâm trên AutoCAD 2026, kèm ảnh chụp màn hình.
Tóm tắt. AutoCAD có hai thế hệ công cụ cho việc này và rất nhiều người lẫn lộn. DIMCENTER là đời cũ: nó vẽ ra những đoạn thẳng rời rạc, không dính gì tới đường tròn, sửa hình thì nét cũ nằm im. CENTERMARK và CENTERLINE có từ AutoCAD 2017 tạo ra một đối tượng liên kết: di chuyển hay đổi bán kính đường tròn thì dấu tâm tự đi theo. Nếu bạn đang dùng bản 2017 trở lên, hãy dùng CENTERMARK. Chỉ giữ DIMCENTER khi phải xuất file cho phần mềm cũ. AutoCAD LT cũng có đủ cả hai.
Lệnh Center Mark trong AutoCAD có hai thế hệ, đừng lẫn
Bài viết trên mạng hay trộn hai thứ vào làm một, vì tên tiếng Việt của chúng giống nhau: đều là “dấu tâm”. Nhưng bên trong bản vẽ chúng là hai loại đối tượng khác hẳn nhau.
DIMCENTER — đời cũ, vẽ ra đường thẳng rời rạc
DIMCENTER có từ rất lâu và vẫn còn nguyên trong AutoCAD 2026. Gọi lệnh, chọn một đường tròn, AutoCAD vẽ ngay dấu tâm. Nhưng thứ nó vẽ ra chỉ là mấy đoạn thẳng thường.
Với đường tròn tâm 0,0 bán kính 50 và DIMCEN bằng -8, gọi DIMCENTER thì bản vẽ sinh thêm sáu đối tượng LINE. Phóng to đường tròn lên 1,8 lần, bán kính thành 90, sáu đoạn thẳng đó vẫn nằm nguyên chỗ cũ. Chúng không biết đường tròn vừa đổi.
CENTERMARK và CENTERLINE — từ AutoCAD 2017, có liên kết
Từ bản 2017 Autodesk thêm nhóm lệnh mới. CENTERMARK tạo dấu tâm cho đường tròn hoặc cung tròn. CENTERLINE tạo đường tâm nằm giữa hai đoạn thẳng. Cả hai sinh ra một đối tượng riêng, có liên kết với hình gốc.
Cũng đường tròn bán kính 50 đó, lần này gọi CENTERMARK. Bản vẽ chỉ thêm đúng một đối tượng. Phóng to đường tròn lên bán kính 90 thì dấu tâm dài ra theo. Kéo đường tròn sang toạ độ 200,0 thì dấu tâm cũng sang theo, vẫn đúng tâm.
Hình 1. Hai thế hệ công cụ đánh dấu tâm. Điểm khác nhau nằm ở chỗ có liên kết với hình gốc hay không.
| Điểm so sánh | DIMCENTER | CENTERMARK |
|---|---|---|
| Có từ bản | Rất lâu, vẫn còn ở 2026 | AutoCAD 2017 |
| Kết quả | Nhiều đối tượng LINE | Một đối tượng Center Mark |
| Liên kết với hình | Không | Có (Associative = Yes) |
| Kiểu nét nhận được | ByLayer, thường là nét liền | CENTER2, tự nạp vào bản vẽ |
| Điều khiển bằng | Biến DIMCEN | Nhóm biến CENTER... |
| Sửa lại sau khi vẽ | Sửa từng đoạn thẳng | Bảng Properties hoặc grip |
Gọi lệnh ở đâu trên AutoCAD 2026
Gõ thẳng tên lệnh
Cách nhanh nhất vẫn là gõ tên lệnh. Gõ CENTERMARK rồi Enter, AutoCAD hỏi “Select Circle or Arc”. Bấm vào đường tròn là xong. Lệnh tự lặp lại để bạn đánh dấu tiếp hình khác, muốn dừng thì bấm Enter hoặc Esc.
Với CENTERLINE thì AutoCAD hỏi hai đoạn thẳng, chọn xong nó tự đặt đường tâm vào giữa. Còn DIMCENTER, lệnh tắt DCE, chỉ hỏi một lần rồi kết thúc.
Nút trên dải lệnh
Trên AutoCAD 2026, hai nút này nằm ở tab Annotate, bảng Centerlines: nút Center Mark và nút Centerline. Bảng này khá nhỏ và nằm giữa bảng Dimensions với bảng Leaders nên rất dễ nhìn lướt qua.
Hình 2. Bảng Centerlines nằm ngay bên phải bảng Dimensions trên tab Annotate của AutoCAD 2026.
Tài liệu Autodesk cho bản 2026 cũng chỉ đúng đường này: tab Annotate, bảng Centerlines. DIMCENTER thì không có chỗ nào dễ thấy như vậy, cách gọi tiện nhất vẫn là gõ tên lệnh.
Đổi bán kính rồi xem cái nào đi theo
Đây là chỗ phân biệt dứt khoát hai thế hệ, và ai cũng tự làm lại được trong hai phút. Trên AutoCAD 2026 kết quả như sau.
| Bước làm | Đường tròn | Dấu tâm CENTERMARK | Nét DIMCENTER |
|---|---|---|---|
| Ban đầu | R = 50 | trải rộng ±50,12 | đoạn ngoài tới 58 |
| Phóng to 1,8 lần | R = 90 | trải rộng ±90,12 | vẫn tới 58 |
| Dời tâm sang 200,0 | tâm 200,0 | tâm 200,0 | vẫn quanh gốc 0,0 |
Con số 50,12 không phải ngẫu nhiên. Nó bằng bán kính 50 cộng thêm 0,12 là giá trị biến CENTEREXE, tức đoạn dấu tâm nhô ra ngoài vành tròn. Đổi CENTEREXE thành 20 thì dấu tâm trải rộng đúng 70, tức 50 cộng 20.
CENTERLINE cũng cho kết quả tương tự. Vẽ hai đoạn thẳng đứng ở x bằng 0 và x bằng 100, gọi CENTERLINE, đường tâm nằm ở x bằng 50. Kéo đoạn bên phải sang x bằng 160 thì đường tâm tự chạy sang x bằng 80, vẫn đúng chính giữa.
Hình 3. Bốn cách đánh dấu tâm cho cùng một đường tròn, chụp trên AutoCAD 2026. Chỉ hai hình bên trái là đối tượng có liên kết.
Bẫy DIMCEN: số âm, số dương và số 0 cho ba kết quả khác nhau
Đây là chỗ nhiều người vấp: gọi DIMCENTER mà màn hình không hiện gì cả, tưởng lệnh hỏng. Thật ra biến DIMCEN đang bằng 0.
| Giá trị DIMCEN | AutoCAD vẽ ra gì | Kết quả đo với đường tròn R = 50 |
|---|---|---|
| Bằng 0 | Không vẽ gì cả | Số đối tượng trong bản vẽ không đổi |
| Lớn hơn 0, ví dụ 8 | Chỉ dấu chữ thập ở tâm | 2 đoạn thẳng, mỗi cánh dài 8 |
| Nhỏ hơn 0, ví dụ -8 | Chữ thập cộng đường tâm vươn ra | 6 đoạn thẳng, đoạn ngoài từ 16 đến 58 |
Giá trị mặc định là 0,09 với bản vẽ hệ inch và 2,5 với bản vẽ hệ mét. Cả hai đều là số dương, nên mặc định bạn chỉ nhận được dấu chữ thập nhỏ xíu ở tâm. Muốn đường tâm chạy ra ngoài vành tròn thì phải gõ số âm.
Hình 4. Các số đo ứng với DIMCEN bằng -8. Trị tuyệt đối của DIMCEN vừa là nửa chiều dài chữ thập, vừa là khe hở, vừa là đoạn vươn ra ngoài vành.
DIMCEN còn ảnh hưởng tới hai lệnh khác. Theo tài liệu Autodesk cho bản 2026, khi ghi kích thước đường kính hoặc kích thước bán kính mà đặt đường kích thước ra ngoài đường tròn, AutoCAD vẽ luôn dấu tâm theo DIMCEN. Đó là lý do có lúc bạn ghi kích thước xong thì tự dưng thấy thêm một chữ thập ở tâm mà không hiểu ở đâu ra.
Nhóm biến CENTER điều khiển hình dạng dấu tâm
Nhóm lệnh mới có bảy biến hệ thống. Dưới đây là giá trị mặc định của cả bảy biến trên một bản vẽ mới của AutoCAD 2026.
| Biến | Giá trị mặc định | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| CENTERMARKEXE | 1 | Bật đường vươn ra ngoài. Đặt 0 thì chỉ còn chữ thập nhỏ ở tâm. |
| CENTEREXE | 0.12 | Đoạn nhô ra ngoài vành tròn, tính theo đơn vị bản vẽ. |
| CENTERCROSSSIZE | 0.1x | Cỡ chữ thập giữa tâm. Hậu tố x nghĩa là tính theo đường kính hình. |
| CENTERCROSSGAP | 0.05x | Khe hở giữa chữ thập và đoạn vươn ra. |
| CENTERLTYPE | CENTER2 | Kiểu nét gán cho dấu tâm và đường tâm. |
| CENTERLTSCALE | 1 | Tỉ lệ dạng đường riêng cho dấu tâm. |
| CENTERLAYER | . | Lớp đặt dấu tâm. Dấu chấm nghĩa là dùng lớp hiện hành. |
Hai biến CENTERCROSSSIZE và CENTERCROSSGAP nhận cả số tuyệt đối lẫn số tương đối. Tài liệu Autodesk giải thích rõ: giá trị 0.1x nghĩa là một phần mười đường kính đường tròn. Đặt CENTERCROSSSIZE bằng 1.0 thì chữ thập dài đúng một đơn vị bản vẽ, không còn co giãn theo hình nữa.
Sửa dấu tâm sau khi đã vẽ
Chọn dấu tâm rồi mở bảng Properties là thấy hết. Đây cũng là cách chứng minh nhanh nhất rằng nó là một đối tượng thật chứ không phải mấy đoạn thẳng ghép lại.
Hình 5. Bảng Properties gọi tên đối tượng là Center Mark, ghi rõ Associative = Yes và kiểu nét CENTER2.
Trong bảng này, dòng Show extension bật tắt đường vươn ra cho riêng dấu tâm đang chọn. Bốn dòng Left, Right, Top, Bottom extension cho phép kéo dài từng cánh một cách độc lập, việc mà DIMCENTER không làm được. Ngoài ra AutoCAD 2026 còn ba lệnh phụ: CENTERDISASSOCIATE để cắt liên kết, CENTERREASSOCIATE để nối lại vào hình khác, CENTERRESET để trả dấu tâm về đúng vị trí sau khi hình bị sửa.
Kiểu nét đường tâm: bản vẽ mới chưa có sẵn CENTER
Quy ước bản vẽ kỹ thuật dùng nét gạch dài chấm cho đường tâm. Trong AutoCAD, kiểu nét đó tên là CENTER và CENTER2, nằm trong tệp acad.lin.
Một bản vẽ mới chỉ có ba kiểu nét: ByBlock, ByLayer và Continuous. Không có CENTER, cũng không có CENTER2. Gọi CENTERMARK một lần thì CENTER2 xuất hiện trong danh sách. AutoCAD tự nạp kiểu nét này từ acad.lin, đúng như biến CENTERLTYPEFILE chỉ định.
DIMCENTER thì không làm việc đó. Sáu đoạn thẳng nó vẽ ra đều mang kiểu nét ByLayer, nằm trên lớp hiện hành. Nếu lớp đang dùng là lớp nét liền thì đường tâm của bạn cũng là nét liền, sai quy ước bản vẽ. Muốn đúng thì phải tự nạp kiểu nét CENTER bằng lệnh Linetype, tạo một lớp riêng cho đường tâm, rồi chuyển các đoạn thẳng đó sang lớp ấy.
Nét gạch dài chấm hiện ra dày hay thưa còn phụ thuộc tỉ lệ dạng đường. Nếu vẽ đường tròn nhỏ mà nét trông như nét liền, hãy chỉnh lệnh LTScale, hoặc dùng riêng biến CENTERLTSCALE cho nhóm dấu tâm.
AutoCAD LT có làm được không
Có, và đây là câu hỏi hay bị trả lời sai.
Tài liệu trực tuyến của Autodesk tách thành hai nhánh riêng: nhánh AutoCAD đầy đủ và nhánh AutoCAD LT. Ở bản 2026, cả ba trang lệnh đánh dấu tâm đều có mặt ở nhánh LT.
| Trang tài liệu 2026 | Nhánh AutoCAD | Nhánh AutoCAD LT |
|---|---|---|
| CENTERMARK | có | có |
| CENTERLINE | có | có |
| DIMCENTER và biến DIMCEN | có | có |
Trang CENTERMARK của nhánh LT còn ghi rõ trong phần mô tả rằng sản phẩm là ACDLT. Vậy AutoCAD LT 2026 có đủ cả CENTERMARK, CENTERLINE lẫn DIMCENTER.
Vài chỗ hay vấp khi dùng lệnh Center Mark trong AutoCAD
Gọi lệnh xong không thấy gì
Nếu dùng DIMCENTER thì kiểm DIMCEN trước, gõ DIMCEN rồi Enter để xem giá trị. Bằng 0 là không vẽ gì. Nếu dùng CENTERMARK mà dấu tâm mờ tịt, hãy nhìn kỹ: với đường tròn lớn, chữ thập giữa chỉ bằng một phần mười đường kính nên trông rất nhỏ so với cả hình.
Dấu tâm nằm sai lớp
Mặc định CENTERLAYER là dấu chấm, nghĩa là dấu tâm rơi vào lớp đang hiện hành. Đặt tên một lớp riêng cho đường tâm rồi gán vào biến này thì mọi dấu tâm mới sẽ tự vào đúng lớp, khỏi phải sửa tay. Riêng bản 2026 còn đưa hẳn tuỳ chọn Layer vào trong lệnh CENTERMARK và CENTERLINE, và thêm ô chọn lớp ngay trên bảng Centerlines, nên không cần gõ biến nữa. Cách quản lý lớp xem thêm bài lệnh Layer trong CAD.
Xoá đường tròn mà dấu tâm vẫn còn
Xoá đường tròn bằng lệnh ERASE thì đối tượng dấu tâm vẫn nằm lại trong bản vẽ. Nó chỉ mất liên kết chứ không tự biến mất. Muốn sạch thì chọn cả hai rồi xoá cùng lúc.
Dấu tâm không co giãn theo tỉ lệ in
Tài liệu Autodesk ghi rõ một hạn chế của nhóm lệnh mới: dấu tâm và đường tâm không hỗ trợ tỉ lệ chú thích, cũng không ăn theo kiểu kích thước. Bảng Properties xác nhận điều đó, dòng Annotative luôn là No. Vì vậy chúng hợp với bản vẽ in từ không gian Model, hoặc bản vẽ ghi chú trong không gian giấy. Nếu bản vẽ của bạn dùng nhiều tỉ lệ chú thích khác nhau, hãy cân nhắc dùng lệnh DimCenter kèm một kiểu kích thước riêng.
Nên chọn cách nào
Với người vẽ cơ khí trên bản 2017 trở lên, câu trả lời gọn: dùng CENTERMARK cho lỗ và mặt tròn, dùng CENTERLINE cho trục đối xứng giữa hai cạnh song song. Bản vẽ sửa đi sửa lại nhiều lần thì tính liên kết tiết kiệm rất nhiều thời gian, vì bạn không phải nhớ chỉnh lại dấu tâm mỗi lần đổi kích thước lỗ.
Giữ DIMCENTER trong hai trường hợp. Một là khi phải giao file cho phần mềm CAD cũ không hiểu đối tượng Center Mark. Hai là khi bản vẽ dùng tỉ lệ chú thích và bạn cần dấu tâm co giãn theo kiểu kích thước. Ngoài hai trường hợp đó, cách cũ chỉ tạo thêm việc dọn dẹp.
Nắm chắc lệnh Center Mark trong AutoCAD là một phần của việc ghi kích thước đúng quy ước. Nếu muốn học bài bản từ đầu, xem thêm các khoá học AutoCAD của trung tâm.
