Vẽ elip trong CAD là việc của một lệnh duy nhất: ELLIPSE. Lệnh này gần như không đổi suốt hai mươi năm, nên bài hướng dẫn đời cũ vẫn chạy được trên AutoCAD 2026. Chỗ đổi là đường vào trên giao diện, và một hiểu lầm dai dẳng về điểm bấm thứ ba.
Tóm tắt. Gõ EL rồi Enter, bấm hai đầu trục thứ nhất, bấm tiếp một điểm cho nửa trục thứ hai. Điểm thứ ba không phải điểm mà elip đi qua — AutoCAD chỉ lấy khoảng cách từ nó tới tâm. Muốn vẽ cung elip thì gõ A ngay ở dòng nhắc đầu. Nếu tùy chọn Arc biến mất khỏi dòng nhắc, thủ phạm là biến PELLIPSE. Mọi dòng nhắc và con số dưới đây lấy từ AutoCAD 2026 bản R25.1, giao diện tiếng Anh.
Ba đường vào lệnh vẽ elip trong CAD
Nhanh nhất là gõ tắt EL rồi Enter. Bí danh này vẫn nằm trong tệp acad.pgp của bản 2026, dòng EL, *ELLIPSE. Gõ đủ ELLIPSE cũng vậy.
Trên dải ribbon, đường đi là tab Home, bảng Draw, bấm mũi tên nhỏ cạnh nút hình elip. Menu bung ra ba mục: Center; Axis, End; và Elliptical Arc.
Hình 1. Nút Ellipse trên bảng Draw, tab Home của AutoCAD 2026. Ba mục trong menu ứng đúng ba nhánh của dòng nhắc.
Đường thứ ba là thanh menu cổ điển Draw → Ellipse. Hướng dẫn cũ nào cũng chỉ lối này, nhưng trên bản 2026 mặc định nó không hiện. Biến MENUBAR mặc định là 0, nghĩa là thanh menu đang tắt. Muốn dùng lại thì đặt MENUBAR về 1, còn không thì cứ theo ribbon.
Vẽ elip bằng hai trục
Đây là cách mặc định, cũng là cách nhanh nhất. Trình tự dòng nhắc trên AutoCAD 2026 khớp từng chữ với bảng in trong giáo trình mười năm trước.
| Dòng nhắc | Bạn làm gì |
|---|---|
Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center]: | Bấm điểm đầu trục thứ nhất |
Specify other endpoint of axis: | Bấm điểm cuối trục thứ nhất |
Specify distance to other axis or [Rotation]: | Nhập nửa chiều dài trục thứ hai, hoặc bấm một điểm |
Lưu ý con số ở bước ba là nửa trục, không phải cả trục. Trục thứ nhất thì ngược lại, bạn cho hai đầu nên nhập cả chiều dài. Nhầm chỗ này là ra elip dẹt gấp đôi hoặc gầy đi một nửa.
Hình 2. Hai đầu trục thứ nhất là điểm 1 và 2, còn điểm 3 chỉ cho nửa trục thứ hai. Trục thứ nhất không nhất thiết là trục dài.
Trục nào dài hơn thì thành trục lớn, AutoCAD tự nhận. Vẽ theo hướng nào cũng được: bấm hai đầu trục đứng trước rồi cho nửa trục ngang, elip vẫn ra đúng.
Điểm thứ ba không phải điểm elip đi qua
Đây là chỗ hiểu sai phổ biến nhất, và bài hướng dẫn cũ nào cũng góp phần. Người ta hay viết "vẽ elip đi qua ba điểm A, B, C". Câu ấy chỉ đúng trong một trường hợp hẹp.
Dòng nhắc nói rõ: Specify distance to other axis — khoảng cách. AutoCAD đo khoảng cách từ điểm bạn bấm tới tâm elip, rồi đặt đoạn đó lên đường vuông góc với trục thứ nhất. Hướng của điểm bạn bấm bị bỏ đi hoàn toàn.
Một ví dụ cho thấy rõ. Bấm A tại 0,0, B tại 100,0, rồi bấm điểm thứ ba tại 65,12. Elip nhận được có:
tâm = (50,000 ; 0,000) | bán trục lớn = 50,0000 | bán trục nhỏ = 19,2094
Con số 19,2094 chính là căn của 15 bình phương cộng 12 bình phương, tức khoảng cách từ tâm (50;0) tới điểm bấm (65;12). Elip đi qua đỉnh D tại (50 ; 19,2094), còn điểm C thì nằm sâu bên trong.
Hình 3. Bấm C ở phía trên bên phải, elip lại đi qua D ở đỉnh. Cung tròn nét mảnh cho thấy AutoCAD quay đoạn tâm–C về phương vuông góc với AB.
Vậy khi nào elip mới đi qua đúng điểm thứ ba? Khi điểm đó nằm trên đường trung trực của trục thứ nhất. Bài tập hình thang cân hay gặp trong giáo trình rơi vào đúng trường hợp ấy, nên kết quả trông như đi qua ba điểm. Đổi sang một điểm lệch sang bên là lộ ngay.
Muốn elip đi qua ba điểm bất kỳ thì lệnh ELLIPSE không làm được. Cách vòng là vẽ elip theo hai trục rồi dùng SCALE hoặc kéo nút chỉnh, hoặc dựng bằng SPLINE nếu hình dạng quan trọng hơn tên đối tượng.
Tùy chọn Rotation: elip là hình tròn nhìn nghiêng
Ở dòng nhắc thứ ba, gõ R thay vì nhập số. AutoCAD hỏi tiếp:
Specify rotation around major axis:
Hãy hình dung một hình tròn đường kính bằng trục thứ nhất, đặt nằm ngang, rồi lật quanh trục ấy. Góc lật càng lớn thì elip càng dẹt. Nhập 0 cho ra đúng hình tròn.
Có một khoảng góc lệnh không nhận. Nhập 89.4 thì lệnh chạy. Nhập 89.5 thì AutoCAD in *Invalid* rồi thoát lệnh, không hỏi lại. Tài liệu Autodesk ghi khoảng cấm là từ 89,4 tới 90,6 độ. Vượt qua vùng cấm thì lại nhận: nhập 91 cho ra elip với tỉ lệ trục 0,01745, tức mảnh như một nét gạch.
Tùy chọn Center và cách vẽ cung elip
Gõ C ở dòng nhắc đầu, AutoCAD hỏi Specify center of ellipse:. Sau đó vẫn hỏi một đầu trục thứ nhất và nửa trục thứ hai như cũ. Cách này tiện khi bạn đã có sẵn tâm, ví dụ tâm một lỗ khoan hay giao của hai đường tim.
Gõ A thì chuyển sang vẽ cung elip. Chuỗi dòng nhắc dài hơn hai bước:
| Dòng nhắc | Ý nghĩa |
|---|---|
Specify axis endpoint of elliptical arc or [Center]: | Điểm đầu trục thứ nhất |
Specify other endpoint of axis: | Điểm cuối trục thứ nhất |
Specify distance to other axis or [Rotation]: | Nửa trục thứ hai |
Specify start angle or [Parameter]: | Góc mở đầu cung |
Specify end angle or [Parameter/Included angle]: | Góc kết thúc, hoặc góc chắn |
Hình 4. Cung elip dựng trên trục thứ nhất dài 50 và nửa trục thứ hai bằng 12,5. Điểm 4 là góc mở đầu, điểm 5 là góc kết thúc.
Cung luôn chạy ngược chiều kim đồng hồ từ góc đầu sang góc cuối, với thiết lập thường gặp ANGDIR bằng 0. Cung từ 0 tới 180 độ có góc đầu bằng 0 và góc cuối bằng 3,14159 radian. Muốn lấy nửa còn lại thì đảo thứ tự hai góc, đừng đổi biến.
Gõ P ở dòng nhắc góc đầu thì AutoCAD chuyển sang Specify start parameter or [Angle]:. Tham số ở đây là góc trong phương trình tham số của elip, không phải góc hình học, nên hai cách cho ra hai điểm khác nhau trên cùng một elip. Gõ A để quay về nhập góc thường.
Mất tùy chọn Arc, elip thành đa tuyến: biến PELLIPSE
Có người mở lệnh lên và không thấy chữ Arc trong dòng nhắc. Không phải bản AutoCAD bị thiếu, mà là biến PELLIPSE đang bằng 1.
Với PELLIPSE bằng 0, giá trị mặc định, lệnh tạo ra một đối tượng elip thật. Với PELLIPSE bằng 1, lệnh tạo ra một đa tuyến ghép từ nhiều cung tròn, và dòng nhắc đầu rút lại còn [Center]. Đa tuyến ấy có 16 đỉnh, diện tích 6282,7730 so với 6283,1853 của elip thật cùng kích thước, lệch 0,0066 phần trăm.
Hình 5. Hai đối tượng nhìn gần như giống hệt. Khác nhau ở ruột: bản dưới là mười sáu cung tròn nối lại, các chấm là điểm nối.
Vì sao có người cố tình bật lên 1? Vì đa tuyến nhận được bề rộng nét và chiều dày, còn elip thật thì không. Ngoài trường hợp ấy thì nên để 0. Muốn xem hay đổi thì gõ PELLIPSE rồi Enter, nhập giá trị rồi Enter lần nữa. Biến này lưu trong bản vẽ, nên một tệp nhận từ người khác có thể mang sẵn giá trị 1.
Isocircle: vẽ hình tròn trong bản vẽ đẳng trắc
Bật chế độ bắt điểm đẳng trắc, biến SNAPSTYL bằng 1, thì dòng nhắc mọc thêm một mục:
Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center/Isocircle]:
Gõ I, AutoCAD hỏi tâm rồi hỏi bán kính, đúng như vẽ đường tròn. Kết quả là một elip nghiêng đúng phương của mặt phẳng đẳng trắc đang chọn. Với bán kính 50, tỉ lệ trục bằng 0,57735 và trục lớn nghiêng 300 độ. Đây là cách nhanh nhất để vẽ lỗ tròn trên hình chiếu trục đo mà không phải tự tính góc nghiêng.
Vài chỗ hay vướng khi vẽ elip trong CAD
Elip đem OFFSET không ra elip. Giãn một elip ra 10 đơn vị thì đối tượng nhận được là SPLINE. Điều này đúng về hình học, vì đường song song với elip không còn là elip. Nếu bản vẽ cần hai elip đồng tâm thật thì dùng COPY rồi SCALE, hoặc vẽ lại elip thứ hai.
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Elip dẹt gấp đôi mong đợi | Nhập cả chiều dài trục thứ hai thay vì một nửa | Chia đôi con số rồi nhập lại |
| Elip không đi qua điểm vừa bấm | Điểm thứ ba chỉ cho khoảng cách, không cho hướng | Bấm điểm nằm trên trung trực của trục thứ nhất |
| Dòng nhắc không có chữ Arc | PELLIPSE đang bằng 1 | Đặt PELLIPSE về 0 rồi gọi lại lệnh |
| Nhập góc quay xong lệnh thoát ngay | Góc rơi vào vùng cấm 89,4 tới 90,6 độ | Nhập giá trị dưới 89,4 hoặc trên 90,6 |
| Không tìm thấy Draw → Ellipse | MENUBAR bằng 0, thanh menu đang tắt | Đặt MENUBAR về 1, hoặc dùng bảng Draw trên ribbon |
| Elip biến thành đường gấp khúc khi phóng to | Đối tượng là đa tuyến, hoặc VIEWRES để thấp | Kiểm loại đối tượng, tăng VIEWRES rồi REGEN |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh tắt của ELLIPSE là gì?
Là EL. Bí danh này nằm ở tệp acad.pgp trong thư mục Support của bản 2026, viết là EL, *ELLIPSE.
Vẽ nửa elip hoặc một phần tư elip thế nào?
Gọi lệnh rồi gõ A ngay ở dòng nhắc đầu, hoặc chọn Elliptical Arc trên ribbon. Sau khi cho hai trục thì nhập góc đầu và góc cuối, ví dụ 0 và 180 cho nửa trên.
Vì sao gõ số ở bước cuối mà elip vẫn sai kích thước?
Vì con số đó là nửa trục thứ hai. Trục thứ nhất bạn cho bằng hai đầu mút nên là chiều dài đầy đủ, còn trục thứ hai chỉ tính từ tâm ra.
Có sửa được elip đã vẽ không?
Có. Chọn elip rồi mở bảng PROPERTIES, sửa trực tiếp bán trục lớn, bán trục nhỏ, tâm và tỉ lệ trục. Các lệnh SCALE, ROTATE, MOVE đều dùng được. Không có lệnh nào tên là ELLIPTIC hay EDITELLIPSE.
Elip có phá được thành đoạn thẳng không?
Elip thật là một đối tượng nguyên khối, không ghép từ đoạn nào nên chẳng có gì để tách. Muốn có đường gấp khúc thì đặt PELLIPSE về 1, vẽ lại, rồi EXPLODE đa tuyến ấy.
AutoCAD LT vẽ elip được không?
Được, cả lệnh ELLIPSE lẫn biến PELLIPSE đều có trong tài liệu chính hãng của AutoCAD LT 2026.
Video dưới đây minh họa nhanh cách vẽ elip trong CAD, quay trên bản AutoCAD đời cũ hơn nên giao diện có khác, còn trình tự thao tác thì vẫn vậy.
